Background: กาแล็กซีสองกลุ่มโคจรซ้อนกัน:
แสงจากกาแล็กซีหลังทำให้เห็นส่วนมืดของกาแล็กซีหน้าซึ่งไม่เคยปรากฏ
Image Credit: NASA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA)
ถาม: เนื่องจากว่าเป็นผู้ที่เพิ่งเข้ามาดูเว็บไซต์นี้ มีศัพท์เฉพาะบางคำที่ไม่ใช่ศัพท์ภาษาอังกฤษหรือภาษาจีน จึงไม่คุ้นเลย ทำให้สงสัยว่าจะเอาชนะอุปสรรคนี้ได้หรือไม่
ตอบ: ที่เป็นปัญหาใหญ่ประการหนึ่งของการศึกษาพระพุทธศาสนา คือ การเรียนรู้ศัพท์ภาษาบาลี ไม่ว่าผู้ศึกษาจะเป็นผู้ที่ใช้ภาษาที่รับเอา คำภาษาบาลีมาไว้ในภาษาอยู่มาก อย่างเช่นภาษาไทย หรือผู้ใช้ภาษาที่มีรากมาจากภาษาอื่น อย่างเช่นอังกฤษหรือจีน การมีคำภาษาบาลี ปนอยู่ในภาษาของตัวเอง อันที่จริงกลับเป็นอุปสรรค เพราะความหมายของคำได้กลายไป หรือแปรเปลี่ยนไปตามกาลเวลา ตัวอย่างเช่น คำว่า "สัญญา" ในภาษาไทยหมายถึงคำมั่นสัญญาที่ได้ให้ไว้ แต่ความหมายเดิมของภาษาบาลีนั้น คือความจำ "เวทนา" ในภาษาไทยปัจจุบันหมายถึงสงสาร ขณะที่บาลีหมายถึงความรู้สึก ตัวอย่างยังมีอีกมากมาย ดังนั้นเมื่อเรียนธรรมะ ควรจะเริ่มเรียนศัพท์กันใหม่หมด เพื่อจะได้เข้าใจความหมายของศัพท์ต่างๆ ได้ถูกต้อง
ขอแนะนำว่าท่านควรจะเรียนคำศัพท์ต่างๆ แบบเดียวกับที่เรียนศัพท์วิชาการ ไม่ว่าในศาสตร์แขนงใด และพยายามทำความเข้าใจความหมายไม่ใช่ท่องจำศัพท์ ตัวอย่างเช่น คำว่า "ธรรม" หมายถึงสิ่งที่เป็นจริง ความจริง และคำสอนของพระพุทธองค์ ถ้าเราเข้าใจตั้งแต่ต้น เราก็ไม่ต้องท่องจำอะไรมากนัก
ที่จริงแล้วไม่ควรท่องจำศัพท์ภาษาบาลีที่พบ เป็นต้นว่า เมื่ออ่านหนังสือของ ท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ จะพบว่าเมื่อท่านใช้คำศัพท์ภาษาบาลี ท่านมักจะให้คำอธิบายกำกับไว้ด้วย ขอแนะนำให้อ่านหนังสือปรมัตถธรรมสังเขปใน http://www.DhammaStudy.com หัวข้อ "ค้นคว้าหาสัจธรรม" เริ่มตั้งแต่บทแรก และพยายามทำความเข้าใจ อย่าไปกังวลเรื่องศัพท์บาลี เมื่ออ่านไปได้มากขึ้นๆ ท่านอาจจะแปลกใจก็ได้ว่า ได้รู้ศัพท์มากมายจากการสะสมไปได้ทีละคำสองคำ ที่สำคัญคือได้เข้าใจแก่นแท้ ของพระพุทธศาสนา ธรรมะที่พระพุทธองค์เท่านั้นทรงสั่งสอน และจะหาไม่ได้ในศาสนาอื่นใดในโลก
ศัพท์ภาษาบาลียังจำเป็นต้องใช้เพื่อสื่อความหมาย เพราะมักจะมีความหมายกว้างขวาง และลึกซึ้งอย่างยากที่จะหาคำภาษาอื่น มาใช้ให้ครอบคลุมความหมายทั้งหมดได้ แต่การเรียนรู้ศัพท์โดยที่ไม่เข้าใจความหมาย จะยิ่งทำให้สับสน ดังนั้นต้องเข้าใจธรรมะให้ได้ก่อน ธรรมะไม่จำเป็นต้องมีชื่อเรียก ถ้าเราเข้าใจว่าคือสิ่งที่มีอยู่จริง เป็นจริง และพิสูจน์ได้ ไม่สำคัญว่าขณะนั้นเราใช้ภาษาอะไร หรือไม่ใช้ภาษาใดๆ เลย ธรรมะคือสิ่งที่อยู่รอบกายเรา และอยู่ในกายเรานั้นเอง
เรากำลังทำประมวลศัพท์ที่จะใช้ประกอบกับเว็บไซต์ แต่ขณะนี้ถ้าท่านต้องการใช้ฉบับชั่วคราว ไปพลางก่อน กรุณาดูที่ http://www.zolag.co.uk ซึ่งลงบทความเดียวกับของเราหลายเรื่อง และประมวลศัพท์ที่ให้ไว้นั้น ก็เป็นฉบับที่เราใช้เป็นเค้าโครง แต่สิ่งที่จะใช้เป็นพื้นฐานอ้างอิงที่ดีที่สุด ในการศึกษาธรรมะ ก็ยังคงเป็นหนังสือเล่มที่ได้กล่าวมาแล้ว ทั้งในแง่ความเข้าใจและศัพท์ที่ใช้
กรุณาหาเวลาอ่านหนังสือเล่มดังกล่าวให้ตลอด และเขียนมาแนะนำเราบ้าง เรายินดีรับทราบข้อคิด และความเห็นทุกอย่าง หวังว่าท่านจะกรุณาเขียนมาหาเราอีก และขออนุโมทนาที่ท่านเป็นผู้หนึ่งที่สนใจใฝ่ธรรมะ
อมรา-วารี
๑๒ สิงหาคม, ๒๕๔๓